Bạn đang ở: Trang chủ Nhân vật Tấm lòng của một người thầy

Tấm lòng của một người thầy

Nhân ngày giỗ lần thứ hai giáo sư Nguyễn Tài Cẩn (25.2.2011-25.2.2013), nhà ngôn ngữ học quen thuộc với bạn đọc Diễn Đàn, chúng tôi trân trọng cảm ơn tác giả Bùi Xuân Bách đã cho phép đăng lại bài viết về một kỉ niệm riêng tư nhưng rất có ý nghĩa này.

Tấm lòng của một người thầy


Bùi Xuân Bách


Hôm nay, 25 tháng hai, là ngày giỗ Thầy Nguyễn Tài Cẩn, lần thứ hai. Muốn chia sẻ với các bạn một câu chuyện nhỏ về một người thầy lớn.
Tết 2009, thầy về thăm VN. Trước Tết tôi có viết thư cho thầy để hỏi cách đọc bốn chữ Hán, mà không có trong các từ điển Hán Việt, thậm chí có chữ còn không có trong cả từ điển Khang Hy. Bốn chữ này nằm trong tên của bốn họa gia Trung Hoa đời xưa, tôi muốn đọc được đầy đủ tên họ ra âm Hán Việt. Nhận được thư tôi, thầy đã trả lời là thầy sắp về VN, sau Tết, trở lại Mạc Tư Khoa thầy sẽ trả lời.
Sau đó, dù biết thầy đã về Nga lâu rồi, nhưng tôi cũng không dám hỏi lại vì sợ làm phiền thầy, mà việc của mình cũng chả có gì là quan trọng. Chờ đến tháng 10 tôi mới viết cái thư khác, trong đó có đề cập câu hỏi khi trước cùng vài chuyện khác. Không ngờ, thầy trả lời ngay lập tức.


ntc


Thư trả lời của GS Nguyễn Tài Cẩn


Ngày 20.10, 2009 Th/ gửi Anh Bách ,

1/ Trước hết, xin thành thực mong Anh thứ lỗi!

2/ Lá thư cuối năm ngoái (11.2008) tôi về Việt Nam 4 tháng, nhiều việc quá nên sau quên hẳn. Còn trong chiếc máy bên Nga chắc gia đình đã làm thất lạc những lần nhờ thợ đến chữa .

3/ Năm nay tôi nhận đủ, nhớ lại chuyện cũ, rất ân hận. Nhưng trong 2 tài liệu kèm theo:
---tài liệu về 4 chữ BÁT ĐẠI SƠN NHÂN thì tôi mở xem được;
---còn tài liệu đầu thì không hiểu sao tôi lại không xem được! Chắc tôi dốt kĩ thuật nên không biết cách mở! Hay do Anh gửi cách khác, tôi không quen?

4/ Nay mai nhờ người ta mở giúp, tôi sẽ đọc và những gì tôi biết, tôi sẽ gắng trả lời,

5/ Một lần nữa, thành thực xin lỗi Anh. Và rất mong Anh thông cảm cho một người 85 tuổi, nhiều lúc đã bắt đầu lẫm cẫm! 

Thân, NTC

*

 

Đọc thư thầy, thật cảm động với ngôn từ thầy đã dùng.
Tôi đoán rằng vì lý do nào đó, mấy chữ ấy không hiển thị trên máy của thầy, tôi đành phải miêu tả vậy:

Thưa thầy, 

Em xin gửi lại trực tiếp cái thư đính kèm đầu tiên (4 tự): 

1- 暶 暶 Unicode: 66B6 XUAN2
Bộ Nhật (日) bên trái, chữ Toàn/Tuyền (旋) bên phải.
************************
2- 瀞 瀞 Unicode : 701E JING4
Bộ Thủy (氵) bên trái, chữ Tĩnh (靜) bên phải.

***************************
3- 爠 爠 Khang Hy không có Unicode : 7220 JU
Bộ Hỏa (火) bên trái, chữ Cù (瞿) bên phải {hai chữ Mục (目) ở trên, chữ Chuy (隹) ở dưới}.

***************************
4- 𨨗 𨨗 Khang Hy không có Unicode : 28A17 LIN
Bộ Kim (金) ở dưới, chữ Lâm (林) (hai chữ Mộc) ở trên.
***************************
Ngay hôm sau, tôi nhận được câu trả lời của thầy, thầy chỉ dẫn hết sức cặn kẽ, giống như giải bài toán mẫu, thành ra tôi học được rất nhiều.

Ngày 22.10.2009 Th/ gửi Anh Bách ,
Tôi vốn tưởng tuần sau mới trả lời Anh được, vì chủ nhật này mới mời được một ông bạn kĩ sư đến giúp về mặt kĩ thuật. Nhưng nay Anh đã gửi thêm một bức thư nữa, cung cấp đầy đủ cứ liệu, vậy tôi xin trả lời ngay.
------------------------------------------------------

1/ Đây là 4 chữ chắc chưa có sẵn cách đọc Hán Việt ở trong xã hội người Việt chúng ta, vì 2 chữ đầu tuy có sẵn trong tự điển Khang Hy nhưng đó là 2 chữ rất hiểm hóc ít ai biết, còn 2 chữ sau thì ngay trong Khang Hy cũng không thấy.

2/ Gặp những trường hợp như vậy, người Việt Nam chúng ta thường phải gắng đoán ra một cách đọc Hán Việt tạm thời để dùng:

---2 trường hợp đầu , phải dựa vào CÁCH PHIÊN THIẾT và ÂM ĐỌC Khang Hy đã cho để phỏng đoán ;
*** chữ đầu : TUẦN TUYÊN thiết và âm đọc là TUYỀN
***chữ số 2 : TẬT CHÍNH thiết và âm đọc là TĨNH // TỊNH

---2 trường hợp sau thường phải dựa bộ vào phận chỉ âm ( thường được gọi là THANH PHÙ hoặc ÂM PHÙ) để đoán cách đọc tạm thời :
***chữ số 3 : có thanh phù là CÙ //CỒ
***chữ số 4 : có thanh phù là LÂM

3/ Riêng giới Hán học lại còn phải dựa vào cứ liệu ở các VẬN THƯ Đường Tống như Thiết vận, Quảng vận để lập luận :
***ở chữ đầu: nhiếp SƠN, vận bộ TIÊN, thanh mẫu TÀ, BÌNH THANH, TAM ĐẲNG, HỢP KHẨU
***ở chữ số 2: nhiếp NGẠNH, vận bộ THANH, thanh mẫu TÙNG, KHỨ THANH, TAM ĐĂNG, KHAI KHẨU
***ở chữ số 3: nhiếp NGỘ, vận bộ NGU, thanh mẫu QUẦN, BÌNH THANH, TAM ĐẲNG, HỢP KHẨU
***ở chữ số 4: nhiếp THÂM, vận bộ XÂM, thanh mẫu LAI, BÌNH THANH, TAM ĐẲNG, KHAI KHẨU

4/ ĐỀ NGHỊ CÁCH ĐỌC TẠM THỜI:
Chữ đầu : đọc TUYỀN
Chữ số 2: đọc TĨNH hay TỊNH
Chữ số 3: đọc CÙ
Chữ số 4: đọc LÂM

------------------------------------------------
Cách đọc Hán Việt là một vấn đề rất phức tạp, tôi xưa có đọc giáo trình cho sinh viên(1), nhưng tôi cũng chưa phải là chuyên gia. Tuy nhiên, nếu Anh cần gì mà tôi biết, tôi sẽ xin trả lời. 

Thân, NTC

Bùi Xuân Bách


Chú thích : 1. Xem Nguyễn Tài Cẩn, Nguồn gốc và quá trình hình thành cách đọc Hán Việt (chú thích của Diễn Đàn)

Nguồn: trang FB của tác giả


Các thao tác trên Tài liệu
Các số đặc biệt
Tin sinh hoạt
Exposition: Carrés de Soie 02/12/2014 - 30/01/2015 — Châtenay Malabry, Pháp
Exposition: Danièle TORU 07/12/2014 - 31/01/2015 — Rest. Foyer Mon Vietnam, Paris 5
Chuyến đi cuối cùng của chị Phụng chiếu ở Saigon 13/12/2014 - 21/12/2014 — Saigon, Việt Nam
Chuyến đi cuối cùng của chị Phụng chiếu ở Hà Nội 29/12/2014 - 03/01/2015 — Espace, Hà Nội
Các sự kiện sắp đến...
Kênh RSS
Diễn Đàn Forum  

Để bạn đọc tiện theo dõi các tin mới, Diễn Đàn Forum cung cấp danh mục tin RSS :

feeds.feedburner.com/diendanforum
Ủng hộ chúng tôi - Support Us