Bạn đang ở: Trang chủ / Tài liệu / Báo cũ / Số 25 / Kinh tế thị trường & dân chủ pháp quyền

Kinh tế thị trường & dân chủ pháp quyền


Kinh tế thị trường &
chế độ dân chủ pháp quyền
muôn năm

Đơn Hành



Những năm 70, báo chí ca tụng sự bùng nổ kinh tế của Brazil (le boom économique brésilien), phép mầu kinh tế Brazil (le miracle économique brésilien). Có lẽ một vài người còn nhớ.

Năm 1990, qua cuộc bầu cử tự do dân chủ đầu tiên ở Brazil, tổng thống Fernando Collor de Mello lên nắm chính quyền. Thật mỹ mãn, kinh tế thị trường đi đôi với chế độ dân chủ.

Trong báo Le Monde Diplomatique, số tháng 11.1993, Michel Chossudovsky phân tích nội dung thiết thực của cuộc cách mạng kinh tế và chính trị tại Brazil. Đáng cho người nước nhược tiểu như Việt Nam suy ngẫm.

Brazil nợ các ngân hàng quốc tế 120 tỷ đôla. Trong thập niên 80, Brazil đã trả 90 tỷ đôla... tiền lời. Cứ tới kỳ hạn thanh toán, Brazil phải xin vay Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng thế giới (W orld Bank) để trả lãi. Mỗi lần, IMF lại chỉ thị cải tổ kinh tế, đúng theo yêu cầu của các ngân hàng chủ nợ, theo đề nghị của cơ quan cố vấn của 22 ngân hàng do Citybank cầm đầu.

Dưới sự “hướng dẫn” tài tình của các vị thầy kinh tế thị trường ấy, ngay đầu những năm 80, trong nền kinh tế Brazil, tư bản chiếm hữu 66% tổng sản lượng quốc gia (GNP). Trước đó, phần của tư bản là 45%.

Ngày nay, các ngân hàng chủ nợ không thèm đòi vốn, chỉ muốn tiếp tục cướp phá tài nguyên, môi trường, khai thác lao động ngày càng rẻ, chiếm hữu những công nghiệp quốc gia lời nhất. Phương pháp tiến hành thật đơn giản. Muốn trả nợ, Brazil phải vay, muốn vay phải tuân theo chỉ thị của IMF. Chỉ thị của IMF do chủ nợ quyết định. Chỉ thị đòi Brazil sửa đổi... Hiến pháp, vì Hiến pháp ấy cấm sa thải công chức (một nguyên tắc của nhà nước dân chủ như ở Pháp), cấm bán những công nghiệp chiến lược của quốc gia như dầu mỏ (Petrobras) và viễn thông (Telebras). Ông José Fajgenbaum, giám đốc đơn vị Nam Đại tây dương (Atlantique Sud) của IMF tuyên bố trắng trợn: “ Phải tiến hành cả những cải tổ kinh tế đòi hỏi sửa đổi Hiến pháp”.

Năm 1991, để vay 2 tỷ đôla, Brazil phải thực hiện một chương trình kinh tế 20 tháng của IMF dẫn tới tăng thuế, dùng 65% ngân sách chi thông thường của nhà nước để trả tiền lời. Thế mà chưa đủ. IMF vẫn đòi nhà nước Brazil giảm chi cho quỹ phúc lợi xã hội.

Tháng 9 năm 1992, tổng thống Itamar Franco lên nắm quyền, được đại bộ phận dân biểu, từ tả tới hữu ủng hộ. Đúng là hoà hợp dân tộc. Chẳng thấm thía gì. Trong bảy tháng, ông phải thay bộ trưởng kinh tế ba lần, không vị nào lọt mắt xanh của IMF. Cuối cùng, phải cử ông Fernando Henrique Cardoso làm bộ trưởng kinh tế. Ông Cardoso là một nhà xã hội học mácxít, được tuyên dương là trí thức lỗi lạc trong năm (intellectuel de l’année) cách đây vài năm nhờ tác phẩm “ Những giai cấp xã hội trong thế giới tư bản ở vành đai ”. Nhậm quyền, ông liền tuyên bố với chủ nợ: “ Hãy quên tất cả những gì tôi đã viết”, và ngoan ngoãn thực hiện những kế hoạch của IMF. Trước mắt, giảm 50% ngân sách giáo dục, sức khỏe và phúc lợi xã hội. Tháng 8.1993 lại thông qua đề án hạ lương 31%, “dành dụm” 11 tỷ đôla để trả lãi. Và tới đây, sửa đổi Hiến pháp. So với đôla, luật pháp, Hiến pháp, lá phiếu của người Brazil đều là giấy lộn.

Lời bình luận của một nhân viên cao cấp của một chủ nợ chính, không cần bình luận: “ Fernando Henrique Cardoso tiến hành đường lối đúng đắn, theo nhịp chậm. Để đạt mục đích do IMF quy định về độ thiếu hụt ngân sách (déficit budgétaire), Thượng viện phải chấp nhận cắt bớt 6 tỷ đôla; 6 tỷ đôla nữa sẽ tới nhờ sự cải tổ Hiến pháp, cơ bản bằng cách sa thải công chức. Điều mà Brazil cần là một Pinochet dịu dàng, tốt nhất là một người hoạt động dân sự như Fujimori, vì quân nhân không là giải pháp thích hợp”. Người ta chờ đợi tổng thống tới của Brazil sẽ là ông Cardoso.

Kinh tế thị trường muôn năm. Dân chủ muôn năm. Đôla hữu hiệu hơn bom đạn, lính viễn chinh. Khi đã bán hết tài nguyên, bán kiệt sức lao động, bán trắng luật pháp, Hiến pháp, chủ quyền, sẽ còn gì để bán? Linh hồn. Kinh nghiệm của ông Cardoso chứng minh sẽ có người mua. Hình như ở Việt Nam món hàng này còn chút giá trị quốc tế: nó còn khá nhiều súng đạn và nhà tù. Nhưng, đúng theo quy luật cạnh tranh của thị trường, linh hồn sẽ phải hạ giá.

Các thao tác trên Tài liệu

Các số đặc biệt
Ủng hộ chúng tôi - Support Us
Kênh RSS
Giới thiệu Diễn Đàn Forum  

Để bạn đọc tiện theo dõi các tin mới, Diễn Đàn Forum cung cấp danh mục tin RSS :

www.diendan.org/DDF-cac-bai-moi/rss