Điểm báo: Gen Z và vụ án Nguyễn Sỹ Cương
Điểm báo
Gen Z và vụ án Nguyễn Sỹ Cương (*)
D.Đ.
Mấy hôm nay, trên mục Thấy trên mạng, chúng tôi đã giới thiệu một số bài viết chung quanh chủ đề này, chủ yếu là từ các trang FB hay báo chí "bàng thống" (1), vì báo chí chính thống thì đã được lệnh ngậm tăm từ hơn một năm nay, chính xác là từ ngày 30/5/2025, khi ông Nguyễn Sỹ Cương, nguyên đại biểu Quốc hội các khoá XIII, XIV, nguyên phó chủ nhiệm Uỷ ban đối ngoại của QH khoá XIV, lái chiếc xe BMW với tốc độ cao, bất ngờ lao sang làn đường ngược chiều đâm vào một chiếc xe máy do ông ĐVH (Đỗ Việt Hùng) lái, chở theo cô con gái ĐN Phương Thuỳ, 18 tuổi. Ông H. bị gãy chân, cô T. bị đứt lìa chân và qua đời một tuần sau vì vết thương quá nặng. Rõ ràng chiếc xe BMW do ông Cương cầm lái (có bà vợ bên cạnh) đã hoàn toàn mất kiểm soát gây ra tai nạn chết người đó, nhưng báo chí trong nước khi tường thuật vụ việc (như Tiền Phong, Dân Trí v.v.) đều không được nêu đích danh ông Cương là thủ phạm mà chỉ viết tên tắt NSC. Nghiêm trọng hơn, sau tai nạn, cả ông Cương và bà vợ (bà Lâm Thị Phương Thanh, lúc đó là Phó chánh văn phòng Trung ương Đảng, nay là bộ trưởng bộ Văn hoá - Thể thao - Du lịch) đều không ở lại hiện trường và chăm sóc người bị nạn. Ông bà đi đâu, không ai biết, cơ quan cảnh sát cũng không thông báo gì cho người dân biết tại sao không có điều tra khởi tố người vi phạm luật giao thông ở mức nghiêm trọng nhất (gây ra tử vong). Người ta chỉ được biết qua tường thuật (rất ít) của báo chí là "cảnh sát đã kiểm tra nồng độ cồn và ma tuý với tài xế nhưng không phát hiện vi phạm". Từ đó, không một lần tên ông Cương được nhắc lại và vụ việc lặng lẽ chìm xuồng nếu không có một loạt bài viết của giới trẻ (xem thêm "Thế hệ Z : Những người trẻ đang viết lại luật chơi") trên các trang mạng như Threads, TikTok... nhắc lại vụ tông xe và tình trạng im ắng kéo dài ấy. Kéo theo loạt bài viết là một "phong trào" (tự phát) đặt vòng hoa tưởng niệm cô Thuỳ ở gốc cây số 55 đường Nguyễn Huy Tự, nơi xảy ra tai nạn, khiến chính quyền lo sợ và phải ra lệnh cho đài truyền hình VTV1 đưa ra một "Thông tin vụ tai nạn giao thông tại đường Nguyễn Huy Tự, Hà Nội". Thông tin này của VTV1 là thông tin chính thức đầu tiên nêu đích danh tên ông Nguyễn Sỹ Cương, thay vì chỉ NSC, sau 444 ngày giấu giếm dù chỉ là mèo giấu cứt vì cái tên đó đã bị lật tẩy chỉ vài ngày sau vụ tai nạn (và được công khai trên báo chí hải ngoại như Người Việt, BBC v.v.). Tệ hơn, thông tin của VTV1 còn kèm theo những lời đe doạ, chụp mũ những người đưa tin không chính thống là "Việt Tân", và theo Tuổi Trẻ còn có vài trường đại học ra thông tư "khuyến cáo" sinh viên không được đưa tin không chính thức, "không để bị kích động trên không gian mạng" !
Vấn đề là, cái cách gọi là "thông tin" đầy chất công an đó của nhà nước liệu có chặn được phong trào đòi minh bạch của thế hệ Z ? Khó có thể biết được giới hạn của chế độ đã nhiều lần chứng tỏ mình không ngần ngại sử dụng những biện pháp xảo trá, tàn bạo, vô luân nhất để bảo vệ cho cán bộ, cho thể chế của mình. Nhưng cũng khó có thể coi nhẹ tinh thần đấu tranh, tính sáng tạo của Gen Z mà việc VTV buộc phải thú nhận tên tuổi của kẻ phạm tội tông chết cô P.T. hơn một năm trước chỉ là một thắng lợi ban đầu. Thời gian giữa khi xảy ra một vụ án mà thủ phạm là quan chức cao cấp và khi VTV phải ra thông cáo thú nhận tên tuổi của thủ phạm, nhất định sẽ phải rút ngắn hơn.
Trước mắt, trong không gian mạng, các bài viết lật tẩy những gian trá của chính quyền vẫn tiếp tục, minh chứng sự chia sẻ trách nhiệm của những thế hệ trước với Gen Z. Trong bài điểm báo ngắn này, hôm nay xin giới thiệu với bạn đọc vài bài dưới đây :
- Luật khoa Tạp chí phản bác việc "miễn trách nhiệm hình sự" cho Nguyễn Sỹ Cương :
- BBC ôn lại vụ tông xe và so sánh với vài vụ việc khác
https://www.bbc.com/vietnamese/articles/c20dy7yje7no
- Nhà đấu tranh Đoàn Bảo Châu gợi ý chính quyền một phương pháp đơn giản để yên lòng dư luận
và đặt câu hỏi: Vi sao chúng ta phải bảo vệ công lý?Vài so sánh với các vụ việc tương tự trong quá khứ và ở nước ngoài.
- một vụ án tương tự 15 năm trước
- « lật sừ », chuyện Minh Mạng xử kẻ làm chết người trong tai nạn giao thông ở kinh đô.
- phẩm giá của nghị sĩ, chuyện bên Slovakia
Cũng đáng chú ý là bản tin của VTV không những gây phẫn nộ về nội dung một chiều, chụp mũ cho những người lên tiếng đòi minh bạch thông tin về vụ tai nạn, mà còn bị cộng đồng mạng tố cáo là dàn dựng một cách bỉ ổi cảnh ông ĐVH, người cha của cô Thuỳ, lên tiếng "thay mặt gia đình" kêu gọi người dân hãy gác lại việc này, và gia đình không có khiếu nại hay thắc mắc gì về việc cơ quan hữu trách xử lý vụ việc. Bức ảnh dưới đây được trích ra từ video của bản tin, cho thấy ông H. đang đọc một trang viết sẵn dưới sự giám sát của công an. Tuy nhiên, nó bị một số người phản bác trên FB nói rằng đây là ảnh do AI nguỵ tạo.
Trang Ba Sàm đáp lại : Hãy nhờ chính AI giúp kiểm tra, và đưa ra trả lời của hai AI quen thuộc, ChatGPT và Gemini.
Không đi vào tranh cãi về bức ảnh, cựu nhà báo Hồ Thu Hồng (nguyên Tổng biên tập báo Thể thao TPHCM) trên trang FB của chị đã gửi ông Nguyễn Thanh Lâm, Tổng giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam, một bức thư ngỏ nói về nội dung thiếu chính trực, "bảo vệ những kẻ vô liêm sỉ" của bản tin này. Các bạn không có hay không thích vào FB có thể đọc ở địa chỉ này trên trang Ba Sàm.
D.Đ.
Chú thích:
(*) "Gen Z" : xem giải thích trong bài Thế hệ Z : Những người trẻ đang viết lại luật chơi. "Thế hệ Z" không chỉ lên tiếng trong vụ tai nạn do NSC gây ra bị lấp liếm, không xử lý minh bạch. Họ cũng đã lên tiếng về vụ đèo Hải Vân bị cạo trọc để phục vụ cho một dự án bất động sản của Vingroup. Xem bài viết của BBC ngày 14.9.2026.
(1) Một từ lóng mượn tên của vị mưu sĩ thứ nhì của Lưu Bị thời Tam Quốc, chỉ sau Khổng Minh Gia Cát Lượng, để đối lập với "chính thống", chỉ những gì được Nhà nước CHXHCN VN cho phép, thừa nhận... Một thời được phổ biến trong ngôn từ dân giã, bây giờ gần như đã biến mất.
Các thao tác trên Tài liệu
